— 1 —

W latach 1814-1816 Goethe zwrócił swe zainteresowania w stronę kultury Wschodu, czerpiąc z poezji Hafiza, z utworów Firdusiego, Rumiego i innych pisarzy orientalnych nowe twórcze inspiracje. Zaczyna pracować nad pierwszymi księgami poematu Dywan Zachodu i Wschodu, opartego na motywach wschodnich.

W lipcu 1814 r. postanawia odwiedzić swe rodzinne strony nad Menem i Renem. Od siedemnastu lat nie widział kraju swej młodości. Droga jego wiedzie przez Wiesbaden, gdzie poeta odbywa kurację u tamtejszych wód, zahacza o Heidelberg i Darmstadt, w końcu prowadzi go do starego rodzinnego domu we Frankfurcie nad Menem.

Wtedy to poznaje u swego dawnego znajomego, bankiera Jana Jakuba Willemera, jego wychowankę Mariannę Jung, która stanie się Zulejką jego wschodniego poematu. Pierwsze spotkanie sześćdziesięciopięcioletniego poety z Marianną, będącą wówczas w pełnym rozkwicie piękności i sił - nie miała jeszcze nawet lat trzydziestu - nastąpiło w sierpniu 1814 r. tuż przed małżeństwem młodej kobiety. Już bowiem 27 września poślubiła swego dotychczasowego